Εχθρός της λογικής είναι η πίστη, η οποία δεν χρειάζεται να βασίζεται σε καμία ένδειξη ή απόδειξη σχετικά με το αντικείμενο το οποίο αφορά. Οι πιστοί τις περισσότερες φορές γνωρίζουν την πλάνη τους και απλά την αποδέχονται με το μόνο δυνατό «επιχείρημα»: Η πίστη ως πίστη δεν έχει ανάγκη επιχειρημάτων πρώτον γιατί είναι περισσότερο διαίσθηση και δεύτερον γιατί η «απόδειξη» του δόγματος της μπορεί να συναχθεί από την αδυναμία της οριστικής διάψευσης του μέσω της λογικής. Το χειρότερο όμως είδος πίστης (άρα και πιστού) είναι όταν πιστεύουμε βαθιά σε κάτι το οποίο θεωρούμε ότι βασίζεται ή προκύπτει από μιά θεωρία ή ιδεολογία επιστημονικά τεκμηριωμένη. Σˊ αυτή την περίπτωση μιλάμε για «ιδεοληψία».
Μια τέτοια περίπτωση είναι και η πεποίθηση που έχουν κάποια από τα στελέχη του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. σχετικά με το νέο γήπεδο της Α.Ε.Κ. Αναφερόμαστε στον Δήμαρχο της Ν. Φιλαδέλφειας Άρη Βασιλόπουλο και στην Περιφερειάρχη Ρένα Δούρου. Και οι δύο συμμερίζονται την άποψη ότι «Δεν είναι σωστό να δίνονται 20 εκατομμύρια σε ιδιωτικές εταιρείες». Βέβαια η αιτιολόγηση κατά περιόδους είναι διαφορετική. Την πρώτη φορά που διατυπώθηκε αυτή η άποψη η αιτιολόγηση είχε να κάνει με την ύπαρξη φτωχών οι οποίοι θα μπορούσαν να επωφεληθούν από τα λεφτά αυτά. Τις προάλλες ο Δήμαρχος επικαλέστηκε την έλλειψη αντιπλημμυρικών έργων, ποντάροντας στο αίσθημα του «εγκαταλελειμμένου πολίτη» (ειδικά μετά τις τελευταίες πλημμύρες).
Προτού αποδείξουμε γιατί αυτή η πεποίθηση ανήκει στον χώρο της ιδεοληψίας, πρέπει να σχολιάσουμε τον τρόπο με τον οποίο τα δύο στελέχη την επικοινωνούν. Η λογική των τοποθετήσεων τους είναι η ίδια με αυτήν της εκάστοτε κυβέρνησης η οποία κάθε τόσο βάζει την μια κοινωνική ομάδα απέναντι στην άλλη. Μιλάμε για τον «κοινωνικό αυτοματισμό».
Σχετικά με την ουσία του επιχειρήματος τους έχουμε να σημειώσουμε τα παρακάτω:
Χρησιμοποιούν το γεγονός ότι το γήπεδο θα κατασκευαστεί από μια Α.Ε. στην οποία συμμετέχει ένας (τουλάχιστον) μεγαλοεπιχειρηματίας, για να καταλήξουν στο συμπέρασμα ότι τα λεφτά δεν πρέπει να δοθούν σε μιά εταιρεία. Γνωρίζοντας πώς στην ουσία τα λεφτά δίνονται για το έργο και όχι στην εταιρεία εστιάζουν στο ότι την διαχείριση του γηπέδου θα την έχει η Α.Ε. και όχι στον ρόλο του γηπέδου για το Σωματείο και την τοπική κοινωνία. Όπως σημειώσαμε και παραπάνω η λογική είναι ότι αφού τα ίδια λεφτά (οι ίδιοι πόροι) θα δοθούν μόνο μιά φορά, τουλάχιστο ας δοθούν για κοινωφελή έργα.
Υπάρχουν τουλάχιστον 4 παράμετροι τις οποίες θα έπρεπε κάποιος να λάβει υπόψη του πριν ανοίξει το στόμα του:
- Η χρηματοδότηση ενός έργου το οποίο έχει αντίκτυπο στην τοπική κοινωνία και μετά την ολοκλήρωση του θα λειτουργεί ως πόλος έλξης για πολύ κόσμο, είναι κάτι που θα πρέπει νˊαξιολογείται αντικειμενικά και ανεξάρτητα από το ποιός θα το διαχειρίζεται και τη νομική του μορφή. Είναι ευκολότερος ο έλεγχος από το κράτος και την κοινωνία μιάς Α.Ε. παρά ενός Σωματείου, συνεπώς θα έπρεπε να είναι και προφανές ότι η διαχείριση ενός έργου υποδομής από μια Α.Ε. είναι επίσης και προτιμότερη. Το γεγονός ότι υπάρχει καχυποψία για τις Α.Ε. δεν σχετίζεται με την νομική τους μορφή, αλλά με την ανυπαρξία βούλησης από την κρατική μηχανή για ουσιαστικό και σε βάθος έλεγχο τους με βάση την ήδη ισχύουσα νομοθεσία.
- Κανένα γήπεδο δεν είναι κερδοφόρο ειδικά στην χώρα μας. Μια ματιά στον τελευταίο ισολογισμό της «Καραϊσκάκης Α.Ε.» (βλέπε εδώ) φωτίζει τις οποιεσδήποτε αυταπάτες. Θα περάσουν πολλά χρόνια (σύμφωνα με συντηρητικούς υπολογισμούς μας πάνω από 10 με 15 χρόνια) για να παρουσιάσει κέρδη η «Δικέφαλος 1924 Α.Ε.» και τότε θα πρέπει πρώτα να έχουν συμψηφιστεί οι συσσωρευμένες ζημιές και μετά να εισπράξει μέρισμα από τα κέρδη ο οποιοσδήποτε μέτοχος (βλέπε εδώ).
- Τα έργα για το γήπεδο απαιτούν τον επανασχεδιασμό της γύρω περιοχής και δεδομένης της γειτνίασης με τον Ποδονίφτη, δίνεται μιά πρώτης τάξεως ευκαιρία να σχεδιαστούν (και φυσικά να εκτελεστούν) τˊαναγκαία για την περιοχή έργα (αντιπλημμυρικά και όχι μόνο).
- Κάθε δημόσια δαπάνη δεδομένου ότι συνιστά μιά αναδιανομή εισοδήματος (μεταφορά πόρων μέσω της φορολογίας) προκαλεί αύξηση του Α.Ε.Π. Ο ρυθμός της αύξησης αυτής ονομάζεται «πολλαπλασιαστής» και μˊαυτόν μετράται πόσες φορές ανακυκλώνεται στην οικονομία μιάς χώρας (μέσω των θέσεων εργασίας που δημιουργούνται και την ακόλουθη αύξηση της κατανάλωσης και άρα του Α.Ε.Π.) κάθε Ευρώ που δαπανάται. Στην χειρότερη περίπτωση ο πολλαπλασιαστής ισούται με την μονάδα, δηλαδή παίρνουμε πίσω όσα δώσαμε αρχικά. Στην πράξη όμως παίρνει τιμές αρκετά πάνω από την μονάδα. Τˊαποτελέσματα τέτοιου είδους δαπανών (ανέγερση γηπέδων) εκτείνονται σε βάθος χρόνου και γιˊαυτό η ακριβής εκτίμηση τους είναι δύσκολη.
Όποιος ισχυριστεί ότι οι Βασιλόπουλος και Δούρου έχουν υπολογίσει τις παραπάνω παραμέτρους πριν πάρουν θέση σχετικά είναι είτε «αγαθός» είτε εκτός τόπου και χρόνου. Αν το είχαν κάνει θα ήταν σε θέση να επικαλεστούν τˊαντίστοιχα δεδομένα που θα υποστήριζαν τη θέση τους. Δεδομένου ότι δεν το έχουν πράξει ως τώρα, μπορούμε να συμπεράνουμε ότι δεν προτίθενται να το πράξουν καθόλου.
Αν είχαν εκτιμήσει σωστά την δυνατότητα που τους δίνει η ανέγερση του γηπέδου της Α.Ε.Κ. θα ήταν οι μεγαλύτεροι και φανατικότεροι υποστηρικτές του. Με πρόφαση το γήπεδο θα μπορούσαν να πιέσουν για έργα υποδομών σ’ όλη την έκταση του Δήμου, τα οποία φυσικά θα χρηματοδοτούνταν από την κυβέρνηση ή από κοινοτικά προγράμματα. Θα έμπαιναν στην διαδικασία ενός «παζαρέματος» (όπως οι αμερικανοί Γερουσιαστές με την κυβέρνηση τους) και θα ζητούσαν για τους δημότες τους (και οι δύο) ότι παραπάνω θα μπορούσαν να πάρουν. Γιατί το άλσος δεν έχει καμία προστιθέμενη αξία για τις ιδιοκτησίες (και τους κατόχους τους) στην κατάσταση που βρίσκεται τώρα. Δεν είναι δικαιολογία η έλλειψη πόρων γιατί αυτή είναι ενδημική στη χώρα μας από την εποχή της ανεξαρτησίας της. Εκεί που δεν επαρκεί το δημόσιο χρήμα χρησιμοποιούνται οι «χορηγίες» είτε Α.Ε. («Δικέφαλος 1924 Α.Ε.») είτε πλουσίων ιδιωτών (Μελισσανίδης).
Αν δε εκτός από την σωστή εκτίμηση της κατάστασης ήξεραν και λίγη (σχετικά πρόσφατη) ιστορία όλα θα ήταν καλύτερα. Το ποσοστό των δασών αυξήθηκε στη χώρα μας αμέσως μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο. Αιτία ήταν η μετακίνηση των κατοίκων της υπαίθρου στις πόλεις ή ο ξενιτεμός τους. Έτσι τα πουρνάρια από θάμνοι γίνανε δάση. Με την μετακίνηση τόσου πληθυσμού στις πόλεις ή στην ξενιτιά τα δάση σταμάτησαν ν’ αποτελούν το μέσο του βιοπορισμού για τους κατοίκους της υπαίθρου, οι οποίοι προκειμένου να τα εκμεταλλεύονται τα πρόσεχαν κιόλας. Έκαναν «δωρεάν» τον καθαρισμό για τον οποίο τώρα απαιτούνται μεγάλα κονδύλια τα οποία εκταμιεύονται με καθυστέρηση λόγω της γραφειοκρατίας. Το τελικό αποτέλεσμα είναι να έχουμε αύξηση των πυρκαγιών για την αντιμετώπιση των οποίων χρειάζονται όλο και περισσότερα χρήματα, τα οποία όταν σπανίζουν αποτελούν την αγαπημένη δικαιολογία όλων των εμπλεκομένων.
Είναι επαινετό να προσπαθείς να βοηθήσεις τους συνανθρώπους σου, όμως κανένα αντιπλημμυρικό έργο δεν θα λύσει οριστικά τα προβλήματα στις περιοχές που έχουν πρόβλημα για τον πολύ απλό λόγο ότι δεν γίνεται να γυρίσει ο χρόνος πίσω. Δεν είναι πλέον κατορθωτό να μεταφερθούμε πίσω στην δεκαετία του 1950 όταν όλο το λεκανοπέδιο κόπηκε σε οικόπεδα τα οποία πουλήθηκαν στους φτωχούς για να φτιάξουν ένα σπιτάκι και να βάλουν το κεφάλι τους κάτω από ένα κεραμίδι. Το πρόβλημα δεν είναι ότι οι υποδομές είναι ανεπαρκείς (ισχύει και αυτό σ’ έναν βαθμό) αλλά ότι δεν ελήφθη καμία πρόνοια πριν από 60 χρόνια όταν η αισχροκέρδεια υπερίσχυσε της λογικής και της σωφροσύνης. Όπως-όπως μπαζώθηκαν ρέματα και χείμαρροι, οι οποίοι στην πρώτη μεγάλη βροχή (και ακόμα περισσότερο την μεγάλη πλημμύρα μια φορά στα 10 χρόνια) γεμίζουν ορμητικά νερά κάνοντας αυτές τις φτωχογειτονιές Βενετία. Όσα χρήματα και να δοθούν πάντα θα υπάρχει μια μεγαλύτερη σε όγκο ή/και ένταση νεροποντή. Το θέμα Δήμαρχε και κυρία Περιφερειάρχη δεν είναι να προλάβεις την καταστροφή (γιατί αυτό δεν μπορεί για πολλούς λόγους να γίνει), αλλά το δίχτυ προστασίας που υπάρχει(;) για τέτοιες περιπτώσεις να είναι αυτό που χρειάζεται ο φτωχός κόσμος που μένει στις περιοχές αυτές.
Κοντολογίς για όλα τα παραπάνω πιστεύουμε ότι η εκπεφρασμένη άποψη των Βασιλόπουλου-Δούρου ανήκει στην κατηγορία της ιδεοληψίας. Περαιτέρω θεωρούμε ότι μπορούμε άνετα να τους καταλογίσουμε πολιτική μυωπία και ξεροκεφαλιά. Ωστόσο κάποιοι από εμάς (και δεν είμαστε λίγοι) θα τους «κατηγορούσαμε» και για «οπορτουνισμό» (για να μιλήσουμε σε μια «γλώσσα» που θα έπρεπε να τους είναι οικεία). Επειδή όμως «η ελπίδα πεθαίνει τελευταία» εμείς τους ευχόμαστε να «συνέλθουν πριν να είναι αργά». Ίσως ένα κρύο ντούζ να τους βοηθήσει…
Κλείνοντας και επειδή η είδηση μας πρόλαβε στην ολοκλήρωση του άρθρου μας, θα γράψουμε δυό λόγια για την προσφυγή εναντίον του άρθρου 42 που κατατέθηκε ήδη. Η προσφυγή ήταν αναμενόμενη αν μη τι άλλο αφού υπήρχε και το προηγούμενο με τον «νόμο Γρανίτσα». Αναμενόμενη –αλλά όχι δικαιολογημένη– ήταν και η αντίδραση (των ΑΕΚτζήδικων μέσων) που μέχρι τώρα σχολίασαν την προσφυγή. Επειδή είναι λογικό και κατανοητό να υπάρχει ψυχολογική πίεση αλλά και κούραση μετά απ’ όσα έχουν συμβεί από την επόμενη κιόλας μέρα του σεισμού του 1999, καταλαβαίνουμε αλλά δεν δικαιολογούμε αντιδράσεις του τύπου: «να μας πουν τα ονόματα τους αυτοί που δεν θέλουν το γήπεδο, να τους ξέρουμε». Το ζήτημα δεν είναι να μάθουμε αυτούς που δεν θέλουν το γήπεδο. Το ζήτημα είναι ν’ αποδείξουμε «πέραν πάσης αμφιβολίας» ότι το έργο σέβεται την νομιμότητα. Ακόμη και να δεν γινόταν η προσφυγή η ίδια η Α.Ε.Κ. θα είχε συμφέρον να προκαλέσει την γνωμοδότηση του Συμβουλίου της Επικρατείας (ΣτΕ). Έτσι κι’ αλλιώς αυτό που μετρά στην εποχή μας είναι η πιστοποίηση («να το γράφει στην ούγια») την οποία στην περίπτωση μας μπορεί να δώσει μόνο το ΣτΕ.
(Για το σχετικό ρεπορτάζ βλέπε εδώ, εδώ, εδώ, εδώ, εδώ).
Υ.Γ.1. Επειδή η λειτουργία του «πολλαπλασιαστή» μπορεί να μην έγινε πλήρως κατανοητή θα δώσουμε ένα παράδειγμα. Έστω ότι μέσω της φορολόγησης συγκεκριμένου τύπου εσόδων π.χ. Φ.Ε. Νομικών Προσώπων συγκεντρώνεται ένα ποσό το οποίο θα διατεθεί είτε για αντιπλημμυρικά έργα είτε για το γήπεδο.
Στην περίπτωση των αντιπλημμυρικών έργων το ποσό αυτό θα παράξει μια αύξηση του Α.Ε.Π. η οποία θ’ αντιστοιχεί στον Φ.Ε. της κατασκευαστικής εταιρείας καθώς και στον Φ.Ε. (Φ.Μ.Υ.) όσων εργαστούν στα έργα και για όσο αυτά κατασκευάζονται. Επίσης τόσο εκείνη την περίοδο όσο και λίγο μετά θα πρέπει να παρατηρηθούν και αυξημένα έσοδα Φ.Π.Α. απλό την (αυξημένη) κατανάλωση όσων απασχολήθηκαν σ’ αυτά. Ενδεχομένως ένα ποσό ν’ αποταμιευθεί κατατιθέμενο στις τράπεζες. Αυτή όμως η πιθανότητα είναι μικρή γιατί η αποταμίευση δεν είναι πιθανή επιλογή για μια οικογένεια που ίσα-ίσα τα φέρνει βόλτα.
Στην περίπτωση του γηπέδου θα παρατηρηθούν τα ίδια όσον αφορά την κατασκευαστική εταιρεία και την περίοδο της κατασκευής με την διαφορά ότι πλέον θα έχουμε και την δημιουργία κάποιων μόνιμων θέσεων εργασίας. Δεν είναι δυνατόν στην περίπτωση αυτή να υπολογίσουμε σε βάθος χρόνου την επίδραση των κεφαλαίων που το κράτος θα κατευθύνει στην κατασκευή του γηπέδου, γιατί παρεμβάλλονται πολλές αλληλένδετες παράμετροι στην προσπάθεια υπολογισμού.
Συνεπώς ο πολλαπλασιαστής λαμβάνει την μεγαλύτερη τιμή του στην δεύτερη περίπτωση παρά στην πρώτη.
Τέλος μόνο και μόνο επειδή η Περιφερειάρχης είχε τζογάρει πολιτικά πριν τις εκλογές στην καταπολέμηση της φτώχειας με τα 20 εκατομμύρια να σημειώσουμε το εξής:
Είναι αλήθεια ότι ο πολλαπλασιαστής θα λάμβανε μεγάλη τιμή αν το ποσό αυτό κατευθυνόταν στους πλέον φτωχούς από τους συμπολίτες μας (και μάλιστα όσο φτωχότερους τόσο μεγαλύτερη θα ήταν αυτή). Αυτό θα συνέβαινε γιατί όσοι δεν μπορούν οικονομικά να τα βγάλουν πέρα, όταν έχουν περισσότερα λεφτά θα τα ξοδέψουν όλα είτε καταναλώνοντας είτε πληρώνοντας τις υποχρεώσεις τους. Έτσι όλα τα λεφτά θα κυκλοφορούσαν στην αγορά και μια και δυό φορές σε σύντομο χρονικό διάστημα. Η ευεργετική (για το οικονομικό κύκλωμα) αυτή επίδραση όμως θα κρατούσε μόνο όσο να ξοδευτεί το σύνολο του ποσού, χωρίς να δημιουργήσει νέες μακροχρόνιες θέσεις εργασίας.
Για περισσότερα σχετικά με τα ζητήματα αυτά μπορείτε ν’ ανατρέξετε στην θεωρητική μας σειρά «ΠΡΑΚΤΙΚΑ ΜΑΘΗΜΑΤΑ ΟΙΚΟΝΟΜΙΑΣ» και ειδικότερα στα άρθρα που ανέβηκαν μέσα στον Νοέμβρη (για κάποιον που αρέσκεται να διαβάζει κατευθείαν το τέλος παρακάμπτοντας τα ενδιάμεσα).
Υ.Γ.2. Προφανώς η «σωστή» και «πολιτικώς ορθή» απάντηση είναι να γίνουν και τα τρία. Και τ’ αντιπλημμυρικά έργα και το γήπεδο, αλλά και η στήριξη των φτωχών. Ωστόσο η καταπολέμηση της φτώχειας κατορθώνεται μόνο με την δημιουργία νέων και (σχετικά) καλοπληρωμένων θέσεων εργασίας για όσους βρίσκονται στο κοινωνικό περιθώριο και κάτι τέτοιο είναι θέμα της κυβέρνησης.
Υ.Γ.3. Ένας καλός μας φίλος έχει πολλές φορές πει αναφερόμενος ειδικά στη στάση του ΣΥ.ΡΙΖ.Α. για το γήπεδο ότι: «Αυτοί πυροβολάνε τα πόδια τους». Απ’ ότι φαίνεται και σ’ αυτό έχει απόλυτο δίκιο…
18 Νοέμβρη 2014.
παρατηρητήριο.
